Przedawnienie roszczeń w Polsce

Ile czasu jest na dochodzenie długu?

Kodeks cywilny w art. 118 stanowi, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.

Świadczenia okresowe to takie, które powtarzają się regularnie - na przykład czynsz. Krótszy, trzyletni termin obejmuje również roszczenia przedsiębiorcy związane z jego działalnością. Zgodnie z art. 119 terminów przedawnienia nie można skracać ani wydłużać umową.

Kiedy termin zaczyna biec i kiedy się kończy?

Według art. 120 § 1 bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność zależy od określonej czynności wierzyciela, termin biegnie od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby wierzyciel podjął tę czynność w najwcześniej możliwym terminie. Zwlekanie nie przesuwa więc początku biegu.

Koniec terminu bywa zaskoczeniem. Art. 118 dodaje, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. W praktyce termin nie kończy się w rocznicę powstania długu, lecz 31 grudnia - i dla większości roszczeń wypada później, niż wynikałoby z prostego liczenia lat.

Co przerywa bieg przedawnienia?

Zgodnie z art. 123 § 1 bieg przedawnienia przerywa się:

• przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw albo egzekwowania roszczeń danego rodzaju, albo przed sądem polubownym - przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia,
• przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.

Słowo bezpośrednio ma tu znaczenie: samo wysłanie pisma do dłużnika nie jest czynnością przed sądem i biegu nie przerywa.

Według art. 124 po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo. Jeżeli przerwała je czynność w postępowaniu przed sądem, innym właściwym organem albo sądem polubownym, nie biegnie na nowo, dopóki to postępowanie się nie zakończy.

Kiedy termin stoi w miejscu?

Zawieszenie to inny mechanizm. Zgodnie z art. 121 bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

• co do roszczeń dzieci przeciwko rodzicom - przez czas trwania władzy rodzicielskiej;
• co do roszczeń jednego małżonka przeciwko drugiemu - przez czas trwania małżeństwa;
• co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej wierzyciel nie może ich dochodzić przed sądem lub innym właściwym organem - przez czas trwania przeszkody;
• co do roszczeń objętych umową o mediację - przez czas trwania mediacji;
• co do roszczeń objętych wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej - przez czas trwania postępowania pojednawczego.

Ten sam przepis obejmuje też roszczenia osób bez pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko ich opiekunom lub kuratorom.

Czy wobec osoby prywatnej obowiązują inne zasady?

Tak, i jest to różnica zasadnicza. Co do zasady, według art. 117 § 2, po upływie terminu dłużnik może uchylić się od zapłaty, chyba że zrzeka się zarzutu przedawnienia; zrzeczenie się go przed upływem terminu jest nieważne. Wobec konsumenta art. 117 § 2¹ idzie dalej: po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Sąd bierze ten skutek pod uwagę, nawet jeśli dłużnik sam się na przedawnienie nie powoła.

Jest wąski wyjątek. Zgodnie z art. 117¹ w wyjątkowych przypadkach, gdy wymagają tego względy słuszności, sąd może nie uwzględnić upływu terminu wobec konsumenta. Rozważa przy tym w szczególności długość terminu, czas, jaki minął od jego upływu, oraz przyczyny, dla których wierzyciel nie dochodził roszczenia, w tym wpływ zachowania dłużnika.

Co, jeśli masz już wyrok?

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu, orzeczeniem sądu polubownego, ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem sześciu lat (art. 125 § 1). Jeżeli obejmuje świadczenia okresowe, każde świadczenie należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat.

Dlaczego to ważne, gdy mieszkasz za granicą

Terminy biegną niezależnie od tego, gdzie mieszka wierzyciel i czy w ogóle wie o upływie czasu. Odległość i przekonanie, że „sprawa poczeka”, to najczęstsza przyczyna utraty możliwości dochodzenia należności.

Co robimy w takiej sprawie

Ustalamy, który termin ma zastosowanie i czy już upłynął, sprawdzamy, czy nie doszło do przerwania lub zawieszenia jego biegu, i oceniamy, czy dochodzenie roszczenia ma sens ekonomiczny. Na podstawie pełnomocnictwa prowadzimy sprawę w Polsce bez Twojego przyjazdu.

Ten artykuł jest ogólną informacją o polskim prawie, a nie poradą prawną dotyczącą Twojej sprawy. Podstawa prawna: Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 795), art. 117-121 i 123-125. Dla wielu rodzajów roszczeń przepisy szczególne przewidują inne terminy - to wymaga sprawdzenia w konkretnej sprawie. Opisz nam sytuację, jeśli chcesz wiedzieć, jak wygląda w Twoim przypadku.