Przedawnienie roszczeń w Polsce

Przedawnienie — upływ czasu, po którym dłużnik może odmówić zapłaty, a sąd nie zasądzi należności. Roszczenie nie znika, ale traci możliwość przymusowego dochodzenia.

Ile czasu jest na dochodzenie długu?

Kodeks cywilny w art. 118 stanowi, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej — trzy lata.

Świadczenia okresowe to takie, które powtarzają się regularnie — na przykład czynsz. Krótszy, trzyletni termin obejmuje również roszczenia przedsiębiorcy związane z jego działalnością.

Kiedy dokładnie kończy się termin?

Ta część przepisu bywa zaskoczeniem. Art. 118 dodaje, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

W praktyce oznacza to, że termin nie kończy się w rocznicę powstania długu, lecz 31 grudnia — i dla większości roszczeń wypada później, niż wynikałoby z prostego liczenia lat.

Najważniejsze informacje

Zasada ogólna: sześć lat.
Świadczenia okresowe i roszczenia związane z działalnością gospodarczą: trzy lata.
Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego — chyba że termin jest krótszy niż dwa lata.
Bieg przedawnienia przerywa czynność przed sądem podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia oraz uznanie długu przez dłużnika.
Wobec konsumenta po upływie terminu nie można domagać się zaspokojenia roszczenia.

Co przerywa bieg przedawnienia?

Zgodnie z art. 123 § 1 bieg przedawnienia przerywa się między innymi:

przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw albo egzekwowania roszczeń danego rodzaju, albo przed sądem polubownym — przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia,
przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.

Słowo bezpośrednio ma tu znaczenie: samo wysłanie pisma do dłużnika nie jest czynnością przed sądem i biegu nie przerywa.

Czy wobec osoby prywatnej obowiązują inne zasady?

Tak, i jest to różnica zasadnicza. Art. 117 § 2¹ stanowi, że po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Sąd bierze ten skutek pod uwagę, nawet jeśli dłużnik sam się na przedawnienie nie powoła.

Dlaczego to ważne, gdy mieszkasz za granicą

Terminy biegną niezależnie od tego, gdzie mieszka wierzyciel i czy w ogóle wie o upływie czasu. Odległość i przekonanie, że „sprawa poczeka”, to najczęstsza przyczyna utraty możliwości dochodzenia należności.

Co robimy w takiej sprawie

Ustalamy, który termin ma zastosowanie i czy już upłynął, sprawdzamy, czy nie doszło do przerwania jego biegu, i oceniamy, czy dochodzenie roszczenia ma sens ekonomiczny. Na podstawie pełnomocnictwa prowadzimy sprawę w Polsce bez Twojego przyjazdu.

Ten artykuł jest ogólną informacją o polskim prawie, a nie poradą prawną dotyczącą Twojej sprawy. Podstawa prawna: Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1061), art. 117, 118 i 123. Dla wielu rodzajów roszczeń przepisy szczególne przewidują inne terminy, a bieg przedawnienia może ulegać przerwaniu lub zawieszeniu — to wymaga sprawdzenia w konkretnej sprawie. Opisz nam sytuację, jeśli chcesz wiedzieć, jak wygląda w Twoim przypadku.