Emerytury i ZUS
Umowa emerytalna Polska-USA
Autorka: Natalia Przewoźnik, aplikant adwokacki
Lata przepracowane w Polsce przed wyjazdem nie przepadają. Od 2009 roku obowiązuje umowa między Polską a Stanami Zjednoczonymi, która pozwala połączyć okresy ubezpieczenia z obu krajów przy ustalaniu prawa do świadczenia.
Od kiedy obowiązuje umowa między Polską a USA?
Umowa o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki została podpisana w Warszawie 2 kwietnia 2008 roku i weszła w życie 1 marca 2009 roku. Od tej daty okresy ubezpieczenia przebyte w obu państwach można łączyć.
Na czym polega sumowanie okresów?
Jeżeli okresy przebyte w jednym państwie nie wystarczają do przyznania świadczenia, dolicza się okresy przebyte w drugim państwie. Sumowanie służy ustaleniu prawa do świadczenia - nie oznacza, że jedno państwo wypłaci emeryturę za cudze lata.
Każde państwo odrębnie ustala prawo do świadczenia, oblicza jego wysokość i wypłaca własną emeryturę. Sumowanie okresów nie przenosi amerykańskich składek do ZUS. Sposób obliczenia zależy od systemu, któremu podlega ubezpieczony: emerytura z kapitału zapisanego na koncie w ZUS wynika ze składek, a świadczenie, do którego prawo powstało dzięki sumowaniu okresów, ustala się w części odpowiadającej okresom przebytym w Polsce. W praktyce oznacza to dwa odrębne świadczenia, każde z własnego systemu.
Najważniejsze informacje
- Umowa podpisana 2 kwietnia 2008 r., obowiązuje od 1 marca 2009 r.
- Okresy ubezpieczenia z Polski i z USA sumuje się przy ustalaniu prawa do świadczenia.
- Każde państwo odrębnie ustala, oblicza i wypłaca własne świadczenie, a sposób obliczenia zależy od systemu, któremu podlega ubezpieczony.
- Powstają dwa odrębne świadczenia, a nie jedno wspólne.
- Mieszkając w USA, wniosek składa się za pośrednictwem SSA albo bezpośrednio w ZUS; SSA kieruje mieszkańców Stanów do swoich placówek na miejscu.
Gdzie złożyć wniosek, mieszkając w Stanach?
Drogi są dwie i obie działają z USA:
- przez amerykańską instytucję ubezpieczeniową, która przekaże wniosek stronie polskiej - Social Security Administration, Office of International Operations, P.O. Box 17775, Baltimore, Maryland 21235-7775, USA. SSA kieruje osoby mieszkające w Stanach do swoich placówek na miejscu;
- albo bezpośrednio do ZUS, do jednostki obsługującej umowy międzynarodowe, co może zrobić za Ciebie pełnomocnik w Polsce.
Federal Benefits Unit przy Ambasadzie USA w Warszawie bywa tu mylony z miejscem składania wniosku: obsługuje mieszkańców Polski ubiegających się o świadczenia amerykańskie, a nie mieszkańców Stanów ubiegających się o polskie. W obu wariantach nie trzeba składać dokumentów w Polsce osobiście ani przyjeżdżać.
Co zwykle sprawia najwięcej trudności
Najczęstszym problemem nie jest sama umowa, lecz udokumentowanie polskich okresów ubezpieczenia sprzed kilkudziesięciu lat - zwłaszcza gdy zakład pracy już nie istnieje, a akta trafiły do archiwum. Ustalenie, gdzie znajduje się dokumentacja i uzyskanie z niej zaświadczeń, bywa najdłuższym etapem sprawy.
Co robimy w takiej sprawie
Ustalamy, jakimi okresami dysponujesz i czego brakuje, szukamy dokumentacji pracowniczej w archiwach, kompletujemy wniosek i prowadzimy korespondencję z organem rentowym. Na podstawie pełnomocnictwa działamy w Polsce w Twoim imieniu.
Źródła
Artykuł opiera się na wymienionych niżej aktach. Każdy odnośnik otwiera tekst ogłoszony przez rząd, sprawdzony 20 września 2026 r. Akty obowiązujące otwierają się jako tekst jednolity, akty historyczne są oznaczone razem z datą, od której już nie obowiązują.
Ten artykuł jest ogólną informacją o umowie międzynarodowej, a nie poradą prawną dotyczącą Twojej sytuacji. Opisuje wyłącznie zasady wynikające z samej umowy polsko-amerykańskiej. Wysokość świadczenia, wiek emerytalny i wymagane okresy składkowe regulują odrębne przepisy krajowe, które należy sprawdzić dla konkretnej sprawy. Podstawa prawna: Umowa o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, podpisana w Warszawie dnia 2 kwietnia 2008 r. (Dz.U. 2009 poz. 374), oraz oświadczenie rządowe z dnia 27 stycznia 2009 r., zgodnie z którym umowa weszła w życie 1 marca 2009 r. (Dz.U. 2009 poz. 375). Jeśli chcesz wiedzieć, jak to wygląda u Ciebie, opisz nam sytuację.
Następny krok
Sprawdźmy, jakie okresy da się udokumentować
Napisz, gdzie i w jakich latach pracowałeś w Polsce. Powiemy, jakich dokumentów potrzeba i gdzie mogą się znajdować.
Napisz, co się stało