Wniosek o obywatelstwo czeka miesiącami. Co możesz zrobić?

Wojewoda ma sześć miesięcy od dnia wpływu wniosku na wydanie decyzji (art. 10 ust. 3a ustawy o obywatelstwie polskim). Jeżeli ten termin minie, a decyzji nadal nie ma, możesz złożyć ponaglenie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Gdy i to nie pomoże, zostaje skarga do sądu administracyjnego. Sąd rozpozna ją jednak tylko wtedy, gdy wcześniej wniesiono ponaglenie.

Ile powinno trwać potwierdzenie obywatelstwa?

O potwierdzeniu obywatelstwa rozstrzyga wojewoda, czyli przedstawiciel rządu w województwie. Jeżeli nigdy nie mieszkałeś w Polsce, Twoją sprawą zajmie się wojewoda mazowiecki w Warszawie (art. 55 ust. 1). Od 1 sierpnia 2025 r. ustawa daje mu na decyzję sześć miesięcy od dnia, w którym wniosek wpłynął do urzędu. Wcześniej stosowało się ogólne terminy z Kodeksu postępowania administracyjnego: miesiąc, a w sprawie szczególnie skomplikowanej dwa miesiące.

Wniosek złożony w polskim konsulacie w USA konsul przekazuje wojewodzie (art. 57). Sześć miesięcy liczy się wtedy od dnia, w którym wniosek dotrze do Warszawy, a nie od wizyty w konsulacie. Do terminu nie wlicza się też niektórych okresów, na przykład opóźnień z winy strony albo z przyczyn niezależnych od urzędu (art. 35 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Czy długie czekanie to norma?

Niestety zdarza się często. W odpowiedzi dla Rzecznika Praw Obywatelskich z 14 listopada 2025 r. MSWiA podało, że w 2024 r. wpłynęło do niego z całego kraju 4939 ponagleń w sprawach uznania i potwierdzenia obywatelstwa. Aż 4787 z nich dotyczyło wojewody mazowieckiego, a 3614 ministerstwo uznało za zasadne. Kontrola z 2023 r. wykazała, że warszawski urząd ma za mało pracowników w stosunku do liczby spraw, w tym spraw o potwierdzenie. Ministerstwo przyznało też, że nie zbiera danych o średnim czasie trwania postępowań.

Co urząd musi zrobić, gdy nie zdąży?

Musi Cię o tym zawiadomić. Według art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego organ informuje stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podaje przyczyny zwłoki, wskazuje nowy termin i poucza o prawie do wniesienia ponaglenia. Wyznaczenie nowego terminu nie pozbawia Cię tego prawa.

Jak działa ponaglenie?

Ponaglenie adresujesz do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, bo to on jest w tych sprawach organem wyższego stopnia nad wojewodą (art. 10 ust. 4 ustawy o obywatelstwie polskim). Składasz je jednak za pośrednictwem wojewody (art. 37 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego) i musisz je uzasadnić. Wojewoda ma siedem dni, żeby przekazać ponaglenie ministrowi razem ze swoim stanowiskiem. Minister ma również siedem dni na jego rozpatrzenie.

Jeżeli minister uzna ponaglenie za zasadne, w postanowieniu stwierdza bezczynność albo przewlekłość postępowania i to, czy doszło do nich z rażącym naruszeniem prawa. Zobowiązuje też wojewodę do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie i zarządza wyjaśnienie przyczyn zwłoki oraz ustalenie osób winnych (art. 37 § 6).

Dlatego zanim złożysz ponaglenie, dokładnie policz sześć miesięcy. Pismo wysłane za wcześnie nic nie da.

Kiedy można iść do sądu?

Po złożeniu ponaglenia skargę na bezczynność organu możesz wnieść do sądu administracyjnego w każdym czasie (art. 52 i art. 53 § 2b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wpis od takiej skargi wynosi 100 zł.

Sąd może zobowiązać wojewodę do wydania decyzji w wyznaczonym terminie i stwierdzić, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Może też wymierzyć organowi grzywnę albo przyznać Ci sumę pieniężną do wysokości połowy maksymalnej grzywny (art. 149). Górną granicą grzywny jest dziesięciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim roku (art. 154 § 6).

Czy da się to wszystko zrobić z USA?

Tak. W postępowaniu administracyjnym możesz działać przez pełnomocnika w Polsce, ustanowionego na piśmie (art. 32 i 33 Kodeksu postępowania administracyjnego). Tak samo jest przed sądem administracyjnym (art. 34 i 35 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Od pełnomocnictwa płaci się 17 zł opłaty skarbowej. Pełnomocnik odbiera też za Ciebie pisma od wojewody, a przy krótkich terminach to duże ułatwienie.

Jak pomagamy

Ustalamy, kiedy wniosek wpłynął do wojewody, i liczymy, kiedy mija termin. Potem przygotowujemy i składamy ponaglenie. Jeżeli sprawa nadal stoi, na podstawie pełnomocnictwa wnosimy skargę do sądu administracyjnego. Nie musisz w tym celu przyjeżdżać do Polski.

Źródła

Artykuł opiera się na wymienionych niżej aktach. Każdy odnośnik otwiera tekst ogłoszony przez rząd, sprawdzony 20 września 2026 r. Akty obowiązujące otwierają się jako tekst jednolity, akty historyczne są oznaczone razem z datą, od której już nie obowiązują.

• ustawa o obywatelstwie polskimtekst jednolity, Dz. U. 2025 poz. 1611
• Kodeks postępowania administracyjnegotekst jednolity, Dz. U. 2025 poz. 1691
• Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymitekst jednolity, Dz. U. 2026 poz. 143
• ustawa o opłacie skarbowejtekst jednolity, Dz. U. 2025 poz. 1154
• rozporządzenie w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymitekst jednolity, Dz. U. 2021 poz. 535

Artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie jest poradą prawną w indywidualnej sprawie. Podstawa prawna: ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1611), art. 10, 55 i 57; Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 32, 33, 35, 36 i 37; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 143), art. 3, 34, 35, 52, 53, 149 i 154; ustawa o opłacie skarbowej (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1154); rozporządzenie w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 535). Dane o ponagleniach pochodzą z odpowiedzi MSWiA dla Rzecznika Praw Obywatelskich z 14 listopada 2025 r. Jeżeli chcesz wiedzieć, jak to wygląda w Twojej sprawie, opisz swoją sytuację.