Czy polskie obywatelstwo oznacza obowiązek wojskowy dla mieszkańca USA?

Nie, dopóki stale mieszkasz poza Polską. Według art. 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny obywatel polski, który ma równocześnie obywatelstwo innego państwa, nie podlega obowiązkowi obrony, jeżeli stale zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązkowa zasadnicza służba wojskowa nie jest też dziś wprowadzona: ustawa pozwala Prezydentowi wprowadzić ją rozporządzeniem, a do września 2026 roku takie rozporządzenie nie ukazało się w Dzienniku Ustaw.

Kogo obejmuje zwolnienie?

Każdego, kto spełnia jednocześnie dwa warunki: ma obok polskiego obywatelstwo innego państwa i stale mieszka poza Polską. Osoba urodzona w USA, której polskie obywatelstwo zostało potwierdzone, zwykle spełnia oba. Przepis nie stawia innych warunków, więc polski paszport czy numer PESEL niczego tu nie zmieniają. Zwolnienie dotyczy całego obowiązku obrony w rozumieniu art. 3, a nie tylko służby w wojsku.

Inaczej wygląda sytuacja obywateli polskich mieszkających za granicą bez innego obywatelstwa. Obowiązek ich obejmuje, choć według art. 157 do obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej nie powołuje się obywatela, który stale mieszka za granicą co najmniej od 2 lat i nie ma w Polsce miejsca pobytu stałego ani czasowego trwającego ponad 3 miesiące.

Co się zmienia po przeprowadzce do Polski?

Zwolnienie zależy od miejsca zamieszkania, a nie od samego obywatelstwa. Osoba z podwójnym obywatelstwem, która osiedli się w Polsce, podlega zasadom ogólnym. Obowiązek służby wojskowej obejmuje obywateli polskich od ukończenia 18 lat do końca roku, w którym kończą 60 lat, a mających stopień podoficerski lub oficerski do 63 lat (art. 5). Mężczyźni muszą stawić się do kwalifikacji wojskowej, czyli wpisu do ewidencji i oceny zdolności do służby, w roku, w którym kończą 19 lat; jeżeli nie została przeprowadzona, wzywa się ich w kolejnym roku, a obowiązek trwa do końca roku, w którym kończą 60 lat (art. 59).

Ustawa nie definiuje, co znaczy „stale zamieszkuje poza granicami”. Dłuższy pobyt w Polsce, na przykład rok studiów albo kontrakt w pracy, warto więc omówić przed wyjazdem, a nie po nim.

Czy można służyć w armii Stanów Zjednoczonych?

Tak. Co do zasady obywatel polski może przyjąć służbę w obcym wojsku tylko za zgodą Ministra Obrony Narodowej (art. 665), a Kodeks karny przewiduje za przyjęcie bez zgody obowiązków wojskowych w obcym wojsku karę od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności (art. 141). Oba przepisy wyłączają jednak osoby z podwójnym obywatelstwem mieszkające w drugim państwie: zgoda nie jest potrzebna, gdy obywatel polski ma też obywatelstwo tego państwa, stale w nim mieszka i zamierza służyć w jego siłach zbrojnych, a taka służba nie jest przestępstwem.

Służba w obcej armii nie wpływa już także na polskie obywatelstwo. Od 15 sierpnia 2012 roku obywatel polski traci je wyłącznie przez zrzeczenie się za zgodą Prezydenta RP. Przed 1951 rokiem zasady były inne, o czym piszemy w poradniku o naturalizacji przodka.

Jak pomagamy

Wyjaśniamy, jak ustawa o obronie Ojczyzny odnosi się do Twojej sytuacji, zanim potwierdzisz obywatelstwo albo zaplanujesz dłuższy pobyt w Polsce, a postępowanie w sprawie obywatelstwa prowadzimy w Polsce na podstawie pełnomocnictwa.

Artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny, dotyczy prawa polskiego i nie opisuje amerykańskich przepisów o służbie wojskowej. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Uwzględnia ustawę o obronie Ojczyzny ze zmianami do września 2026 roku. Podstawa prawna: ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 825, z późn. zm.), art. 3, 5, 56, 59, 152, 157 i 665; ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm.), art. 141; ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1611), art. 46. Jeżeli chcesz wiedzieć, jak te zasady dotyczą Ciebie, opisz swoją sytuację.