Jak uzyskać polski paszport, mieszkając w Stanach Zjednoczonych?

Wniosek składa się osobiście w polskim urzędzie konsularnym: pracownik wypełnia go elektronicznie, pobiera odciski palców, a opłata za paszport dla dorosłego wynosi 165 USD. Osoba urodzona w Stanach Zjednoczonych musi zwykle mieć wcześniej dwie rzeczy: polski akt urodzenia powstały przez transkrypcję amerykańskiego oraz potwierdzone obywatelstwo polskie.

Co trzeba mieć, zanim umówisz wizytę?

Konsul wydaje paszport dopiero po potwierdzeniu tożsamości i obywatelstwa polskiego: na podstawie ważnego polskiego paszportu lub dowodu osobistego, jeżeli go masz, albo danych z polskich rejestrów. W razie wątpliwości może żądać dokumentu potwierdzającego obywatelstwo wydanego na podstawie ustawy o obywatelstwie polskim, na przykład decyzji wojewody (art. 38 i 40 ustawy o dokumentach paszportowych).

W praktyce sprowadza się to do dwóch sytuacji, a rozstrzyga dokumentacja, nie wiek wnioskodawcy. Gdy obywatelstwo rodzica jest udokumentowane, zwykle wystarcza standardowa droga: transkrypcja zagranicznego aktu urodzenia, numer PESEL i paszport, bez uprzedniej decyzji wojewody - choć konsul przy uzasadnionych wątpliwościach może poprosić o dodatkowe dokumenty. Osoba dorosła bez polskich dokumentów albo z niejasną historią obywatelstwa w rodzinie zwykle potrzebuje wcześniej postępowania przed wojewodą, żeby obywatelstwo w ogóle wykazać.

Konsulat wyjaśnia, że u osób urodzonych za granicą i niezameldowanych w Polsce polski akt urodzenia sporządzony w drodze transkrypcji jest warunkiem koniecznym nadania numeru PESEL, który trafia do paszportu. Sam wniosek o nadanie numeru składa się podczas wizyty paszportowej. Jeżeli transkrypcja została zrobiona w trakcie postępowania o potwierdzenie obywatelstwa, wniosek paszportowy zostanie przyjęty dopiero po pozytywnej decyzji wojewody.

Według konsulatu rejestracja w Polsce amerykańskich zdarzeń z zakresu stanu cywilnego, takich jak urodzenie czy małżeństwo, jest obowiązkowa, gdy ubiegasz się o polski dokument tożsamości albo numer PESEL. Transkrypcja za pośrednictwem konsulatu kosztuje 71 USD. Wniosek można złożyć osobiście albo listownie, z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego albo poświadczonym przez konsula.

Gdzie złożyć wniosek i jak wygląda wizyta?

W dowolnym polskim urzędzie konsularnym w USA: w Wydziale Konsularnym Ambasady RP w Waszyngtonie albo w konsulatach generalnych w Chicago, Houston, Los Angeles i Nowym Jorku. Wizytę umawia się w systemie e-konsulat. Konsul honorowy nie wydaje paszportów, a gotowy dokument odbiera się w tym urzędzie, w którym złożono wniosek.

Osobiste stawiennictwo wynika z ustawy (art. 30). Na miejscu potwierdzasz dane w elektronicznym formularzu i podpisujesz go na tablecie do podpisu. Potrzebna jest kolorowa fotografia 35 × 45 mm, wykonana nie wcześniej niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku (art. 41). Odciski palców pobiera się od każdego, kto ukończył 12 lat (art. 42).

Gotowy paszport odbiera się osobiście. Podczas składania wniosku można poprosić o przesłanie go na własny koszt na adres w okręgu danego konsulatu, na co konsul może się zgodzić w uzasadnionych przypadkach (art. 59). Paszport otrzymany w ten sposób trzeba aktywować w usłudze internetowej, podając 16-cyfrowy numer wniosku z potwierdzenia jego złożenia.

Ile to kosztuje i na jak długo jest ważny?

• paszport dla osoby dorosłej: 165 USD, ważny 10 lat,
• paszport dla dziecka poniżej 12 lat: 53 USD, ważny 5 lat,
• opłata obniżona, między innymi dla dzieci w wieku 12-18 lat, uczniów i studentów w wieku 18-26 lat oraz osób pobierających polską emeryturę lub rentę: 83 USD,
• bez opłaty dla osób, które ukończyły 70 lat,
• paszport tymczasowy: 59 USD, a wydawany na czas oczekiwania na paszport: 24 USD; ważny najwyżej 365 dni.

To opłaty konsularne ogłoszone dla USA według stanu na 1 stycznia 2026 roku. Płaci się je przy składaniu wniosku kartą, gotówką, money order albo czekiem kasjerskim (konsulat w Los Angeles nie przyjmuje kart), a po złożeniu wniosku nie podlegają zwrotowi (art. 24). Czeki osobiste nie są przyjmowane.

Czy dziecko dostanie polski paszport w konsulacie?

Tak, za zgodą obojga rodziców (art. 43). Rodzic może ją wyrazić na wniosku w konsulacie albo na piśmie z podpisem poświadczonym przez notariusza lub organ paszportowy. Gdy rodzice się nie zgadzają, brakującą zgodę zastępuje postanowienie sądu rodzinnego. Dziecku przebywającemu poza Polską ustawa pozwala w szczególnych przypadkach wydać paszport za zgodą tylko jednego z rodziców, jeżeli uzyskanie zgody drugiego jest niemożliwe lub znacznie utrudnione, a przemawia za tym dobro dziecka.

Przy składaniu wniosku musi być obecne dziecko, które ukończyło 5 lat. Dla dziecka poniżej 12 lat wniosek można też złożyć przez rządową usługę internetową, po zalogowaniu na zasadach polskich przepisów o identyfikacji elektronicznej (art. 31).

Z którym paszportem wjeżdżać do Polski?

Z polskim. Straż Graniczna wyjaśnia, że obywatele polscy, czyli wszyscy, którzy mają numer PESEL z potwierdzonym obywatelstwem polskim, są obowiązani przekraczać granicę na polskich dokumentach, także gdy mają drugie obywatelstwo. Wynika to z art. 3 ustawy o obywatelstwie polskim: osoba z podwójnym obywatelstwem ma wobec Polski takie same prawa i obowiązki jak każdy obywatel i nie może powoływać się przed polskimi władzami na drugie obywatelstwo.

Według Straży Granicznej obywatel, któremu polskie dokumenty straciły ważność albo zaginęły za granicą, może zostać wpuszczony do kraju w celu powrotu, ale do ponownego wyjazdu potrzebuje ważnego polskiego paszportu, paszportu tymczasowego lub dowodu osobistego. Z którym paszportem wyjeżdżać ze Stanów Zjednoczonych i do nich wracać, rozstrzyga prawo amerykańskie.

Jak pomagamy

Zajmujemy się krokami, które nie wymagają Twojej obecności: potwierdzeniem obywatelstwa, transkrypcją amerykańskich aktów i sprostowaniem danych, które blokowałyby nadanie numeru PESEL. Mówimy, kiedy wszystko jest gotowe, żeby umówić wizytę paszportową, na którą przychodzisz już osobiście.

Źródła

Artykuł opiera się na wymienionych niżej aktach. Każdy odnośnik otwiera tekst ogłoszony przez rząd, sprawdzony 20 września 2026 r. Akty obowiązujące otwierają się jako tekst jednolity, akty historyczne są oznaczone razem z datą, od której już nie obowiązują.

• ustawa o dokumentach paszportowychtekst jednolity, Dz. U. 2026 poz. 196
• ustawa o obywatelstwie polskimtekst jednolity, Dz. U. 2025 poz. 1611
• Prawo o aktach stanu cywilnegotekst jednolity, Dz. U. 2026 poz. 393

Artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny, dotyczy prawa polskiego i nie opisuje amerykańskich przepisów paszportowych. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Podstawa prawna: ustawa z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 196), art. 17, 19, 21, 22, 24, 29, 30, 31, 38, 40, 41, 42, 43, 56 i 59; ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1611), art. 3; ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 393), art. 104; a także informacje polskich urzędów konsularnych w USA, w tym tabela opłat konsularnych według stanu na 1 stycznia 2026 roku, oraz Straży Granicznej. Opłaty i procedury się zmieniają, dlatego przed wizytą warto je sprawdzić. Jeżeli potrzebujesz pomocy w przygotowaniu, opisz swoją sytuację.