Jak uzyskać polski paszport, mieszkając w Stanach Zjednoczonych?

Wniosek składa się osobiście w polskim urzędzie konsularnym: pracownik wypełnia go elektronicznie, pobiera odciski palców, a opłata za paszport dla dorosłego wynosi 165 USD. Osoba urodzona w Stanach Zjednoczonych musi zwykle mieć wcześniej dwie rzeczy: polski akt urodzenia powstały przez transkrypcję amerykańskiego oraz potwierdzone obywatelstwo polskie.

Co trzeba mieć, zanim umówisz wizytę?

Konsul wydaje paszport dopiero po potwierdzeniu tożsamości i obywatelstwa polskiego: na podstawie ważnego polskiego paszportu lub dowodu osobistego, jeżeli go masz, albo danych z polskich rejestrów. W razie wątpliwości może żądać dokumentu potwierdzającego obywatelstwo wydanego na podstawie ustawy o obywatelstwie polskim, na przykład decyzji wojewody (art. 38 i 40 ustawy o dokumentach paszportowych).

Konsulat wyjaśnia, że u osób urodzonych za granicą i niezameldowanych w Polsce polski akt urodzenia sporządzony w drodze transkrypcji jest warunkiem koniecznym nadania numeru PESEL, który trafia do paszportu. Sam wniosek o nadanie numeru składa się podczas wizyty paszportowej. Jeżeli transkrypcja została zrobiona w trakcie postępowania o potwierdzenie obywatelstwa, wniosek paszportowy zostanie przyjęty dopiero po pozytywnej decyzji wojewody.

Według konsulatu rejestracja w Polsce amerykańskich zdarzeń z zakresu stanu cywilnego, takich jak urodzenie czy małżeństwo, jest obowiązkowa, gdy ubiegasz się o polski dokument tożsamości albo numer PESEL. Transkrypcja za pośrednictwem konsulatu kosztuje 71 USD. Wniosek można złożyć osobiście albo listownie, z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego albo poświadczonym przez konsula.

Gdzie złożyć wniosek i jak wygląda wizyta?

W dowolnym polskim urzędzie konsularnym w USA: w Wydziale Konsularnym Ambasady RP w Waszyngtonie albo w konsulatach generalnych w Chicago, Houston, Los Angeles i Nowym Jorku. Wizytę umawia się w systemie e-konsulat. Konsul honorowy nie wydaje paszportów, a gotowy dokument odbiera się w tym urzędzie, w którym złożono wniosek.

Osobiste stawiennictwo wynika z ustawy (art. 30). Na miejscu potwierdzasz dane w elektronicznym formularzu i podpisujesz go na tablecie do podpisu. Potrzebna jest kolorowa fotografia 35 × 45 mm, wykonana nie wcześniej niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku (art. 41). Odciski palców pobiera się od każdego, kto ukończył 12 lat (art. 42).

Gotowy paszport odbiera się osobiście. Podczas składania wniosku można poprosić o przesłanie go na własny koszt na adres w okręgu danego konsulatu, na co konsul może się zgodzić w uzasadnionych przypadkach (art. 59). Paszport otrzymany w ten sposób trzeba aktywować w usłudze internetowej, podając 16-cyfrowy numer wniosku z potwierdzenia jego złożenia.

Ile to kosztuje i na jak długo jest ważny?

• paszport dla osoby dorosłej: 165 USD, ważny 10 lat,
• paszport dla dziecka poniżej 12 lat: 53 USD, ważny 5 lat,
• opłata obniżona, między innymi dla dzieci w wieku 12-18 lat, uczniów i studentów w wieku 18-26 lat oraz osób pobierających polską emeryturę lub rentę: 83 USD,
• bez opłaty dla osób, które ukończyły 70 lat,
• paszport tymczasowy: 59 USD, a wydawany na czas oczekiwania na paszport: 24 USD; ważny najwyżej 365 dni.

To opłaty konsularne ogłoszone dla USA według stanu na 1 stycznia 2026 roku. Płaci się je przy składaniu wniosku kartą, gotówką, money order albo czekiem kasjerskim (konsulat w Los Angeles nie przyjmuje kart), a po złożeniu wniosku nie podlegają zwrotowi (art. 24). Czeki osobiste nie są przyjmowane.

Czy dziecko dostanie polski paszport w konsulacie?

Tak, za zgodą obojga rodziców (art. 43). Rodzic może ją wyrazić na wniosku w konsulacie albo na piśmie z podpisem poświadczonym przez notariusza lub organ paszportowy. Gdy rodzice się nie zgadzają, brakującą zgodę zastępuje postanowienie sądu rodzinnego. Dziecku przebywającemu poza Polską ustawa pozwala w szczególnych przypadkach wydać paszport za zgodą tylko jednego z rodziców, jeżeli uzyskanie zgody drugiego jest niemożliwe lub znacznie utrudnione, a przemawia za tym dobro dziecka.

Przy składaniu wniosku musi być obecne dziecko, które ukończyło 5 lat. Dla dziecka poniżej 12 lat wniosek można też złożyć przez rządową usługę internetową, po zalogowaniu na zasadach polskich przepisów o identyfikacji elektronicznej (art. 31).

Z którym paszportem wjeżdżać do Polski?

Z polskim. Straż Graniczna wyjaśnia, że obywatele polscy, czyli wszyscy, którzy mają numer PESEL z potwierdzonym obywatelstwem polskim, są obowiązani przekraczać granicę na polskich dokumentach, także gdy mają drugie obywatelstwo. Wynika to z art. 3 ustawy o obywatelstwie polskim: osoba z podwójnym obywatelstwem ma wobec Polski takie same prawa i obowiązki jak każdy obywatel i nie może powoływać się przed polskimi władzami na drugie obywatelstwo.

Według Straży Granicznej obywatel, któremu polskie dokumenty straciły ważność albo zaginęły za granicą, może zostać wpuszczony do kraju w celu powrotu, ale do ponownego wyjazdu potrzebuje ważnego polskiego paszportu, paszportu tymczasowego lub dowodu osobistego. Z którym paszportem wyjeżdżać ze Stanów Zjednoczonych i do nich wracać, rozstrzyga prawo amerykańskie.

Jak pomagamy

Zajmujemy się krokami, które nie wymagają Twojej obecności: potwierdzeniem obywatelstwa, transkrypcją amerykańskich aktów i sprostowaniem danych, które blokowałyby nadanie numeru PESEL. Mówimy, kiedy wszystko jest gotowe, żeby umówić wizytę paszportową, na którą przychodzisz już osobiście.

Artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny, dotyczy prawa polskiego i nie opisuje amerykańskich przepisów paszportowych. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Podstawa prawna: ustawa z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 196), art. 17, 19, 21, 22, 24, 29, 30, 31, 38, 40, 41, 42, 43, 56 i 59; ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1611), art. 3; ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 393), art. 104; a także informacje polskich urzędów konsularnych w USA, w tym tabela opłat konsularnych według stanu na 1 stycznia 2026 roku, oraz Straży Granicznej. Opłaty i procedury się zmieniają, dlatego przed wizytą warto je sprawdzić. Jeżeli potrzebujesz pomocy w przygotowaniu, opisz swoją sytuację.