Czy rozwód orzeczony w USA jest ważny w Polsce?

W większości przypadków tak i bez nowej sprawy rozwodowej w Polsce. Orzeczenia sądów państw obcych w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że zachodzi jedna z przeszkód wymienionych w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 1145). Zasada ta obejmuje orzeczenia wydane po 1 lipca 2009 roku, czyli po wejściu w życie nowelizacji, która ją wprowadziła. Przy takich wyrokach rozwodowych, według polskich placówek konsularnych w USA, do zrobienia zostaje jedynie rejestracja rozwodu w polskim urzędzie stanu cywilnego. Starsze wyroki wymagają postępowania o uznanie przed polskim sądem.

Wzmianka dodatkowa

Wpis dołączany do istniejącego polskiego aktu stanu cywilnego, na przykład aktu małżeństwa, który odnotowuje późniejszą zmianę. W tej formie rozwód trafia do polskiego rejestru, a odpis aktu małżeństwa pokazuje, że małżeństwo zostało rozwiązane.

Kiedy amerykański wyrok rozwodowy nie zostanie uznany?

Przeszkody wymienia art. 1146. Orzeczenie nie podlega uznaniu, jeżeli:

nie jest prawomocne w państwie, w którym je wydano,
dotyczy sprawy należącej do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich,
zapadło przeciwko stronie, która nie wdała się w spór co do istoty sprawy i nie otrzymała należycie, w czasie pozwalającym na obronę, pisma wszczynającego postępowanie,
strona była w toku postępowania pozbawiona możności obrony,
koliduje z wcześniej wszczętą w Polsce sprawą między tymi samymi stronami albo z wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem w ich sprawie,
jego uznanie byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego.

Druga przeszkoda zwykle nie dotyczy samego rozwodu małżonków mieszkających w USA: wyłączna jurysdykcja polskich sądów w sprawie o rozwód istnieje tylko wtedy, gdy oboje małżonkowie są obywatelami polskimi i mają miejsce zamieszkania oraz zwykłego pobytu w Polsce (art. 1103¹ § 2). Konsulaty jako przykład sytuacji, w której urząd stanu cywilnego może odmówić wpisu, podają wyroki zaoczne wydane, gdy drugi małżonek nie wiedział o postępowaniu.

Jak wpisać rozwód do polskich akt?

Jeżeli zagraniczne orzeczenie podlega uznaniu, kierownik urzędu stanu cywilnego dołącza wzmiankę dodatkową do polskiego aktu małżeństwa (art. 108 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego). Kto powołuje się na uznanie, przedstawia urzędowy odpis wyroku, dokument stwierdzający jego prawomocność, chyba że wynika ona z treści wyroku, oraz uwierzytelnione tłumaczenie na język polski. Przy wyroku zaocznym potrzebny jest też dowód doręczenia drugiemu małżonkowi pisma wszczynającego postępowanie (art. 1147).

Konsulaty wyjaśniają, że nie pośredniczą w rejestracji wyroków rozwodowych, z dwoma wyjątkami: wniosku o transkrypcję aktu małżeństwa, gdy małżeństwo zostało już rozwiązane przez rozwód, i oświadczenia o powrocie do dawnego nazwiska. W pozostałych przypadkach wniosek trafia do urzędu stanu cywilnego w Polsce. Jeżeli rozwód i ponowny ślub odbyły się w USA, najpierw trzeba zarejestrować rozwód, a dopiero potem można przenieść do polskich ksiąg akt drugiego małżeństwa.

Gdy urząd dopatrzy się przeszkody, musi na piśmie podać przyczyny odmowy i pouczyć o prawie zwrócenia się do sądu o ustalenie, czy wyrok podlega uznaniu (art. 108 ust. 4). Taki wniosek może złożyć każdy, kto ma interes prawny; rozpoznaje go sąd okręgowy, a gdy brak podstaw do wskazania innego, Sąd Okręgowy w Warszawie (art. 1148 i 1148¹).

Co ze starszym wyrokiem rozwodowym?

Zasady uznawania z mocy prawa stosuje się tylko do orzeczeń wydanych po 1 lipca 2009 roku (art. 8 ust. 5 nowelizacji z 2008 roku). Według placówek konsularnych wyrok sądu spoza UE wydany do tego dnia może wywołać skutki w Polsce dopiero po postępowaniu przed polskim sądem okręgowym. Gdy oboje byli małżonkowie mieszkają za granicą, sprawa trafia do Sądu Okręgowego w Warszawie. We wniosku podaje się między innymi datę i miejsce zawarcia małżeństwa, obywatelstwo małżonków z chwili wniesienia pozwu i obecne oraz interes prawny w uznaniu. Dołącza się wyrok z zaświadczeniem o prawomocności, tłumaczenie tłumacza przysięgłego wpisanego na polską listę i odpis aktu małżeństwa, jeżeli małżeństwo figuruje w polskich księgach. Wniosek podlega opłacie sądowej.

Najważniejsze

Amerykański wyrok rozwodowy co do zasady jest uznawany w Polsce bez nowej sprawy rozwodowej.
Uznanie wyłączają tylko przeszkody z art. 1146, na przykład wadliwe doręczenie pozwu małżonkowi, który nie brał udziału w sprawie.
Rozwód wpisuje urząd stanu cywilnego jako wzmiankę dodatkową do polskiego aktu małżeństwa.
Wyroki wydane do 1 lipca 2009 roku włącznie wymagają postępowania o uznanie przed polskim sądem.
Oświadczenie o powrocie do dawnego nazwiska można złożyć w ciągu roku od uprawomocnienia się rozwodu.

Czy można wrócić do poprzedniego nazwiska?

Tak, jeżeli zdążysz w ciągu roku. Rozwiedziony małżonek, który przy ślubie zmienił nazwisko, może powrócić do nazwiska noszonego przed tym małżeństwem przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem w ciągu roku od uprawomocnienia się rozwodu (art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W konsulacie w USA oświadczenie składa się osobiście, opłata wynosi 71 USD, a potrzebne są odpis prawomocnego wyroku, polski odpis aktu małżeństwa oraz ważny polski paszport lub dowód osobisty. Konsulat traktuje je jednocześnie jako wniosek o wpisanie rozwodu. Po upływie terminu pozostaje tylko administracyjna zmiana nazwiska.

Czy amerykański wyrok rozstrzyga o majątku w Polsce?

Niekoniecznie. Sprawy o własność i inne prawa rzeczowe na nieruchomości położonej w Polsce należą do wyłącznej jurysdykcji polskich sądów, także gdy pojawiają się w sprawie innego rodzaju (art. 1103⁸). Część amerykańskiego wyroku przyznająca jednemu z małżonków mieszkanie lub dom w Polsce napotyka więc przeszkodę wyłącznej jurysdykcji. Zasądzone kwoty, które mają być egzekwowane z majątku w Polsce, wymagają najpierw stwierdzenia wykonalności przez polski sąd (art. 1150). Jak podzielić taki majątek, wyjaśniamy na stronie o podziale majątku w Polsce po rozwodzie za granicą.

Jak pomagamy

Sprawdzamy, czy amerykański wyrok spełnia warunki uznania, przygotowujemy dokumenty i tłumaczenia, a wniosek składamy do polskiego urzędu stanu cywilnego albo, przy starszym wyroku, do sądu, na podstawie pełnomocnictwa. Mówimy też, czego wyrok w Polsce nie załatwia.

Artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny, dotyczy prawa polskiego i nie opisuje prawa żadnego ze stanów USA. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 468), art. 1103¹, 1103⁸, 1145, 1146, 1147, 1148, 1148¹ i 1150; ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 234, poz. 1571), art. 8 ust. 5; ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 393), art. 108; ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 236), art. 59; a także informacje polskich urzędów konsularnych w USA. Jeżeli chcesz wiedzieć, jak te zasady dotyczą Ciebie, opisz swoją sytuację.