Czy rozwód orzeczony w USA jest ważny w Polsce?

W większości przypadków tak i bez nowej sprawy rozwodowej w Polsce. Orzeczenia sądów państw obcych w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że zachodzi jedna z przeszkód wymienionych w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 1145). Zasada ta obejmuje orzeczenia wydane po 1 lipca 2009 roku, czyli po wejściu w życie nowelizacji, która ją wprowadziła. Przy takich wyrokach rozwodowych, według polskich placówek konsularnych w USA, do zrobienia zostaje jedynie rejestracja rozwodu w polskim urzędzie stanu cywilnego. Starsze wyroki wymagają postępowania o uznanie przed polskim sądem.

Wzmianka dodatkowa

Wpis dołączany do istniejącego polskiego aktu stanu cywilnego, na przykład aktu małżeństwa, który odnotowuje późniejszą zmianę. W tej formie rozwód trafia do polskiego rejestru, a odpis aktu małżeństwa pokazuje, że małżeństwo zostało rozwiązane.

Kiedy amerykański wyrok rozwodowy nie zostanie uznany?

Przeszkody wymienia art. 1146. Orzeczenie nie podlega uznaniu, jeżeli:

nie jest prawomocne w państwie, w którym je wydano,
dotyczy sprawy należącej do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich,
zapadło przeciwko stronie, która nie wdała się w spór co do istoty sprawy i nie otrzymała należycie, w czasie pozwalającym na obronę, pisma wszczynającego postępowanie,
strona była w toku postępowania pozbawiona możności obrony,
koliduje z wcześniej wszczętą w Polsce sprawą między tymi samymi stronami albo z wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem w ich sprawie,
jego uznanie byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego.

Druga przeszkoda zwykle nie dotyczy samego rozwodu małżonków mieszkających w USA: wyłączna jurysdykcja polskich sądów w sprawie o rozwód istnieje tylko wtedy, gdy oboje małżonkowie są obywatelami polskimi i mają miejsce zamieszkania oraz zwykłego pobytu w Polsce (art. 1103¹ § 2). Konsulaty jako przykład sytuacji, w której urząd stanu cywilnego może odmówić wpisu, podają wyroki zaoczne wydane, gdy drugi małżonek nie wiedział o postępowaniu.

Jak wpisać rozwód do polskich akt?

Jeżeli zagraniczne orzeczenie podlega uznaniu, kierownik urzędu stanu cywilnego dołącza wzmiankę dodatkową do polskiego aktu małżeństwa (art. 108 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego). Kto powołuje się na uznanie, przedstawia urzędowy odpis wyroku, dokument stwierdzający jego prawomocność, chyba że wynika ona z treści wyroku, oraz uwierzytelnione tłumaczenie na język polski. Przy wyroku zaocznym potrzebny jest też dowód doręczenia drugiemu małżonkowi pisma wszczynającego postępowanie (art. 1147).

Konsulaty wyjaśniają, że nie pośredniczą w rejestracji wyroków rozwodowych, z dwoma wyjątkami: wniosku o transkrypcję aktu małżeństwa, gdy małżeństwo zostało już rozwiązane przez rozwód, i oświadczenia o powrocie do dawnego nazwiska. W pozostałych przypadkach wniosek trafia do urzędu stanu cywilnego w Polsce. Jeżeli rozwód i ponowny ślub odbyły się w USA, najpierw trzeba zarejestrować rozwód, a dopiero potem można przenieść do polskich ksiąg akt drugiego małżeństwa.

Gdy urząd dopatrzy się przeszkody, musi na piśmie podać przyczyny odmowy i pouczyć o prawie zwrócenia się do sądu o ustalenie, czy wyrok podlega uznaniu (art. 108 ust. 4). Taki wniosek może złożyć każdy, kto ma interes prawny; rozpoznaje go sąd okręgowy, a gdy brak podstaw do wskazania innego, Sąd Okręgowy w Warszawie (art. 1148 i 1148¹).

Co ze starszym wyrokiem rozwodowym?

Zasady uznawania z mocy prawa stosuje się tylko do orzeczeń wydanych po 1 lipca 2009 roku (art. 8 ust. 5 nowelizacji z 2008 roku). Według placówek konsularnych wyrok sądu spoza UE wydany do tego dnia może wywołać skutki w Polsce dopiero po postępowaniu przed polskim sądem okręgowym. Gdy oboje byli małżonkowie mieszkają za granicą, sprawa trafia do Sądu Okręgowego w Warszawie. We wniosku podaje się między innymi datę i miejsce zawarcia małżeństwa, obywatelstwo małżonków z chwili wniesienia pozwu i obecne oraz interes prawny w uznaniu. Dołącza się wyrok z zaświadczeniem o prawomocności, tłumaczenie tłumacza przysięgłego wpisanego na polską listę i odpis aktu małżeństwa, jeżeli małżeństwo figuruje w polskich księgach. Wniosek podlega opłacie sądowej.

Najważniejsze

Amerykański wyrok rozwodowy co do zasady jest uznawany w Polsce bez nowej sprawy rozwodowej.
Uznanie wyłączają tylko przeszkody z art. 1146, na przykład wadliwe doręczenie pozwu małżonkowi, który nie brał udziału w sprawie.
Rozwód wpisuje urząd stanu cywilnego jako wzmiankę dodatkową do polskiego aktu małżeństwa.
Wyroki wydane do 1 lipca 2009 roku włącznie wymagają postępowania o uznanie przed polskim sądem.
Oświadczenie o powrocie do dawnego nazwiska można złożyć w ciągu roku od uprawomocnienia się rozwodu.

Czy można wrócić do poprzedniego nazwiska?

Tak, jeżeli zdążysz w ciągu roku. Rozwiedziony małżonek, który przy ślubie zmienił nazwisko, może powrócić do nazwiska noszonego przed tym małżeństwem przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem w ciągu roku od uprawomocnienia się rozwodu (art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W konsulacie w USA oświadczenie składa się osobiście, opłata wynosi 71 USD, a potrzebne są odpis prawomocnego wyroku, polski odpis aktu małżeństwa oraz ważny polski paszport lub dowód osobisty. Konsulat traktuje je jednocześnie jako wniosek o wpisanie rozwodu. Po upływie terminu pozostaje tylko administracyjna zmiana nazwiska.

Czy amerykański wyrok rozstrzyga o majątku w Polsce?

Niekoniecznie. Sprawy o własność i inne prawa rzeczowe na nieruchomości położonej w Polsce należą do wyłącznej jurysdykcji polskich sądów, także gdy pojawiają się w sprawie innego rodzaju (art. 1103⁸). Część amerykańskiego wyroku przyznająca jednemu z małżonków mieszkanie lub dom w Polsce napotyka więc przeszkodę wyłącznej jurysdykcji. Zasądzone kwoty, które mają być egzekwowane z majątku w Polsce, wymagają najpierw stwierdzenia wykonalności przez polski sąd (art. 1150). Jak podzielić taki majątek, wyjaśniamy na stronie o podziale majątku w Polsce po rozwodzie za granicą.

Jak pomagamy

Sprawdzamy, czy amerykański wyrok spełnia warunki uznania, przygotowujemy dokumenty i tłumaczenia, a wniosek składamy do polskiego urzędu stanu cywilnego albo, przy starszym wyroku, do sądu, na podstawie pełnomocnictwa. Mówimy też, czego wyrok w Polsce nie załatwia.

Źródła

Artykuł opiera się na wymienionych niżej aktach. Każdy odnośnik otwiera tekst ogłoszony przez rząd, sprawdzony 20 września 2026 r. Akty obowiązujące otwierają się jako tekst jednolity, akty historyczne są oznaczone razem z datą, od której już nie obowiązują.

Kodeks postępowania cywilnegotekst jednolity, Dz. U. 2026 poz. 468
ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustawDz. U. 2008 nr 234 poz. 1571
Prawo o aktach stanu cywilnegotekst jednolity, Dz. U. 2026 poz. 393
Kodeks rodzinny i opiekuńczytekst jednolity, Dz. U. 2026 poz. 236

Artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny, dotyczy prawa polskiego i nie opisuje prawa żadnego ze stanów USA. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 468), art. 1103¹, 1103⁸, 1145, 1146, 1147, 1148, 1148¹ i 1150; ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 234, poz. 1571), art. 8 ust. 5; ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 393), art. 108; ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 236), art. 59; a także informacje polskich urzędów konsularnych w USA. Jeżeli chcesz wiedzieć, jak te zasady dotyczą Ciebie, opisz swoją sytuację.